Czy darowizna udziałów wymaga umowy w formie notarialnej?

Wyobraź sobie sytuację, w której chcesz darować udziały w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, jednak w kancelarii notarialnej zamiast poświadczyć notarialnie podpisy notariusz chce sporządzić całą umowę w formie aktu notarialnego. Czy jest to możliwe? Jakiej formy wymaga skuteczne i ważne sporządzenie umowy w sytuacji kiedy chodzi o zagadnienie jakim jest darowizna udziałów?

Autor:Joanna Mizińska | Kategoria:DLA INWESTORÓW, DLA WSPÓLNIKÓW, DLA ZARZĄDU, SPÓŁKA Z O.O., | Data: . Tagi: , , , , , , , , , , , ,
darowizna udziałów

Darowizna udziałów – przykład z życia wzięty

Tym, co zainspirowało mnie do tego wpisu jest sytuacja przedsiębiorcy odesłanego z tzw. kwitkiem przez notariusza, który uznał, że dla sporządzenia ważnej darowizny udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością wymagana jest zawsze forma aktu notarialnego.

Brak zachowania takiej formy miałby wówczas poważne konsekwencje – umowa zawarta bez takiej formy byłaby nieważna i nie mogłaby prowadzić do zmiany wspólników.

Czy tak jest faktycznie?

W jakiej formie zawrzeć umowę darowizny udziałów?

Zasadniczo kwestię umowy darowizny udziałów regulują dwa przepisy:

  • art. 180 KH
  • i art. 890 KC.

Jak łatwo się domyślić, powodują one wiele rozbieżności w doktrynie i praktyce.

Zgodnie z art. 180 § 1 KSH  zbycie udziału, jego części lub ułamkowej części udziału oraz jego zastawienie powinno być dokonane w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi.

Co oznacza zbycie?

Zbycie oznacza każdą formę przeniesienia własności udziałów z jednej osoby na inną osobę lub na inny podmiot. Nabywcą może być zarówno dotychczasowy wspólnik takiej spółki jak i osoba trzecia.

Zbyciem obejmuje się wszelkie czynności prawne skutkujące zmianą właściciela dokonane między żyjącymi (inter vivos), takie jak sprzedaż, darowizna, umowa zamiany, a także np. wniesienie aportem danych udziałów do innej spółki.

Z art. 180 KSH wynika więc jednoznacznie, że darowizna udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością powinna zostać sporządzona w formie pisemnej z poświadczonymi notarialnie podpisami.

A co dla umowy darowizny udziałów wynika z kodeksu cywilnego?

Zgodnie z art. 890 KC dla umowy darowizny udziałów:

  1. Oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione.

  2. Przepisy powyższe nie uchybiają przepisom, które ze względu na przedmiot darowizny wymagają zachowania szczególnej formy dla oświadczeń obu stron.

Czy naprawdę w odniesieniu do darowizny udziałów wymagana jest forma notarialna?

W przeważającej części przypadków, w odniesieniu do darowizny udziałów, wystarczająca w mojej ocenie jest umowa w formie z poświadczonymi notarialnie podpisami.

Jednakże to co ważne, to aby w umowie darowizny własność udziałów przechodziła w dacie zawarcia takiej umowy.

Ponadto, to na co warto również zwrócić uwagę, to to, że tylko oświadczenie darczyńcy wymaga zgodnie z art. 890 KC formy notarialnej. Oświadczenie obdarowanego, takiej formy aktu notarialnego już nie wymaga.

Bez względu jednak na wszystko – darowizna zawsze będzie ważna i skuteczna gdy zostanie wykonana (nawet gdy nie zostanie spisana w formie aktu notarialnej).

Jeśli więc darowałeś udziały, to gdy udziały stały się własnością obdarowanego umowa zawarta w ten sposób jest ważna. Jeśli darowałeś gotówkę, nie musisz przecież zawierać umowy w formie notarialnej. Wystarczy, że umowa zostanie wykonana, a świadczenie zostanie przez Ciebie obdarowanemu przekazane.

Czy potrzebujesz zgody spółki na dokonanie darowizny udziałów?

W tym zakresie obowiązują wszelkie zapisy umowy spółki odnoszące się do zbywania.

Jeśli w umowie spółki jest zapis wskazujący na obowiązek uzyskania takiej zgody, to tak, taką zgodę przed zawarciem umowy musisz uzyskać.

Co po zawarciu umowy darowizny udziałów?

Tak jak w przypadku każdego innego rodzaju zbycia, tak również w przypadku darowizny, konieczne jest zawiadomienie spółki o zawarciu umowy darowizny udziałów. Zawiadomienie takie jest dokonywane stosownie do postanowień art. 187 § 1 KSH. Zgodnie z tym zapisem:

o przejściu udziału, jego części lub ułamkowej części udziału na inną osobę oraz o ustanowieniu zastawu lub użytkowania udziału zainteresowani zawiadamiają Spółkę, przedstawiając dowód przejścia, bądź ustanowienia zastawu lub użytkowania.


Na ten temat możesz przeczytać więcej w artykule pt. Kiedy sprzedaż udziałów jest skuteczna?.


Darowizna udziałów – co jest więc kluczowe?

Podsumowując, zasadniczo istnieją w doktrynie rozbieżności w zakresie zagadnienia jakim jest darowizna udziałów. To co może być kluczowe w mojej ocenie to to, w jaki sposób zostanie sformułowana umowa darowizny udziałów. Będzie to miało znaczenie nie tylko dla samej ważności przeniesienia praw do tych udziałów na obdarowanego, ale także na koszty związane z zawarciem takiej umowy.

Polecane wpisy